Dimanche 31 May, 2020

Temwayaj 2 etidyan ayisyen ki nan konfinman nan peyi Lespay

Yon moun k ap fè egzèsis nan vil Madrid, nan maten 9 Me 2020 an / Foto: AFP

Yon moun k ap fè egzèsis nan vil Madrid, nan maten 9 Me 2020 an / Foto: AFP

Marie-Cadette Pierre-Louis ak Duckenson se 2 etidyan Fakilte lengwistik aplike Inivèsite leta ayisyen, ki ap etidye nan peyi Lespay nan kad yon pwogram bous ki pote non Erasmus+. Pwogram sa pèmèt etidyan nan divès fakilte inivèsite leta ayisyen al etidye nan peyi Lespay pandan 6 mwa a yon lane. Depi Covid-19 la anvayi Lespay, yo te twouve yo konfine menmjan ak rès popilasyon an. Menmsi depi kèk jou, pwosesis dekonfinman an tanmen, sa ki pèmèt popilasyon an reprann kèk aktivite li nan lari, 2 etidyan sa yo pwofite rakonte kijan sitiyasyon an te ye pou yo pandan peryòd konfinman an.

Lè Covid-19 te anvayi peyi Lespay, kijan nou te reyaji ? Nou te fè lide retounen Ayiti ?

Duckenson : Lè Covid-19 la te kòmanse nan peyi Lespay, espesyalman nan vil Madrid nan kòmansman mwa Mas la, m te ase trankil e m pa t gen lide retounen Ayiti : premyèman pèson pa t konn si nou t ap fè tout tan sa nan konfinman. Dezyèmman, nan trajè pou m retounen Ayiti m te ka pote viris la nan peyi a. Se rezon sa ki fè m pa t panse ak rantre Ayiti.

Marie-Cadette : Yon fwa viris la kòmanse anvayi peyi Lespay epi yo anonse konfinman, etidyan Erasmus yo vinn fè fas ak yon reyalite ki diferan, youn nan premye objektif pwogram nan vinn pa ka finn reyalize a san pou san. Mwen menm pèsonèlman m pa ka di m pa te fè ankenn ide, m te plis ap ret tann konfinman an fini, paske yo te anonse l pou 15 jou, men sa ki pral enteresan an se paske 15 jou sa pral tounen 2 mwa.

 

Dekri nou yon jounen w nan konfinman.

Duckenson : Yon semèn aprè gouvènman peyi Lespay te fin anonse konfinman an, yo te pran desizyon pou kontinye ak kou yo Anliy. Sa vle di, yon jounen konfinman pou etidyan oswa moun ki ap fè sa yo rele teletravay la diferan de jounen sila yo ki pa gen okenn aktivite. Pandan konfinman an, tout kou prèske menm jan. Sa ki fè diferans ant jou yo se tanperati ak solèy la. Aktivite m, se gade seri ak dokimantè, fè manje, etidye, dòmi, pale ak zanmi epi fanmi.

Marie-Cadette : Pandan konfinman an, mwen koumanse panse ak lot altènatif ke jwi fizikman de lavi ann Espay, tankou fè rechèch sou kèk zòn mwen pat ko gen chans vizite, mwen li, mwen gade seri, mwen pratike espò, tande mizik epi sa ki pi enpòtan mwen gen tan pou m pale ak zanmi epi fanmi mwen gen Ayiti. An reyalite m pa t bezwen vinn Ayiti pou m te Ayiti paske relasyon m ak peyi a vin de jou an jou pi enteresan.

Kijan nou tap viv sitiyasyon an epsikolojikman ?

Duckenson: M pa ni estrese, ni deprime. Gras ak teknoloji m rive kominike ak fanmi, zanmi m yo prèske chak jou. Sa ede m anpil. Answit lòt etidyan ayisyen yo ki la yo vrèman solidè. Bò kote pa m tout bagay sanse anfòm. Pafwa enkyetid yo vini men m toujou kenbe moral la wo.

Marie-Cadette: An reyalite mwen pa vrèman konn si m deprime paske m pa tèlman panse ak viris la, m plis panse ak kisa m ap fè pandan peryòd la e mwen vin pi efikas. Men pi gwo enkyetid mwen se mouri, si m malad m geri se pa tèlman grav, m ap toujou gen chans pou m reyalize rèv mwen genyen epi viv lanmou yon fason diferan chak jou. Depi  w pale m de lanmò se anpil dout.

 

Ki ankadreman nou resevwa nan men Leta ayisyen ak inivèsite nou ap etidye a?

Duckenson :  Inivèsite a toujou ekri pou yo pran nouvèl nou, voye konsèy pou nou. Epi pwofesè yo senpatik ak nou. M pakab di inivèsite Rey Juan Carlos ankadre nou nan sans sa. Paske yo asire yo etidyan etranje yo anfòm. Pou sa ki konsène Leta Ayisyen, Anbasad Ayiti ki an peyi Lespay toujou an kontak ak nou. Yo fè jefò pou bay nou kèk konsèy epi pran nouvèl nou tou.

Kijan nou menm ak fanmi, zanmi nou kite Ayiti ap viv distans sila?

Duckenson: Se premye fwa m ap viv lwen fanmi m. San dout gen anpil mank. Manman m sitou li manke m anpil. Men gras ak maji teknololi a nou an kontak chak jou. M jis enkyè pou zanmi m ak fanmi m ki Ayiti akoz kesyon ensekirite a ki vin pi mal, epi m pè pou viris kowona a pa frape Ayiti menm jan ak lòt peyi ki touche anpil yo. Pafwa enkyetid yo vini men m toujou kenbe moral la wo.

Cadette : Si gen yon distans ant mwen menm ak fanmi m epi zanmi m yo, se sa yo rele distans fizik lan, li te la depi avan viris la. Men pou m byen di w, prezans yo vin plis nan lavi m, lè yo aprann ravaj viris la ap fè nan Lespay, yo te vrèman bezwen konn kòman m ye, yo ekri m, rele m, sa ki te vrèman fè m plezi.

 

Ki konsèy nou pou konpatriyòt nou nan lòt peyi etranje ki toujou konfine ?

Duckenson : Konsèy mwen pou lòt konpatriyòt ki nan tè etranje yo, se kenbe moral la wo epi toujou kenbe kontak ak fanmi e zanmi ki Ayiti. Sa fondamantal nan moman an, sinon w ap santi w dezole. Nou bezwen sipò youn lòt nan moman sa a.

Marie-Cadette : Konsey mwen pou konpatriyòt mwen yo ki nan peyi etranje yo se swuiv konsèy syantifik yo epi viv lavi yo tout tan yo kapab.

Ki mesaj nou pou Ayiti ki touche pa pandemi an tou?

Duckenson : M ap di Ayiti  pran kouraj ak paysans epi eseye tire mesaj pozitif moman sa ap anseye nou sou rapò nou youn ak lòt. Moman sa montre nou nou pa anyen san lòt moun ki nan anviwónman nou yo.

Marie-Cadette : Konsèy la pa diferan pou moun ki Ayiti yo, paske menm si maladi pa vrèman touche Ayiti fò menm jan ak kèk lòt peyi sa pa vle di sa enposib, mwen ankouraje yo pran mezi ijyenik yo epi respekte distans sosyal yo.

Wyddiane Prophète

Recevez gratuitement les dernières nouvelles d'Haïti et d'ailleurs directement sur votre téléphone en téléchargeant l'App de Loop News :