Lundi 18 Novembre, 2019

« An kachèt » Roody Roodboy, pwa edikasyon nan entèpretasyon NON

Kanpay oranj, novanm 2017. Pou piblikasyon foto sa, Loop jwenn akò Phoenix Luigi Claudio Francois, kòdonatè kanpay la. Kredi Foto: Phoenix Luigi Claudio Francois/Facebook

Kanpay oranj, novanm 2017. Pou piblikasyon foto sa, Loop jwenn akò Phoenix Luigi Claudio Francois, kòdonatè kanpay la. Kredi Foto: Phoenix Luigi Claudio Francois/Facebook

Tèks sa se yon tantativ refleksyon sou orijin move entèpretasyon yon NON an Ayiti apati mizik Roody Roodboy te soti ki rele « An kachèt” la. Otè a te gentan pwodui yon premye refleksyon sou sijè a ki pibliye sou tit: « An kachèt » Roody Roodboy pa ankouraje asèlman seksyèl ak enfidelite. Nan dezyèm pati sila, otè a demontre kijan konpreyansyon yon moun de yon mo osnon yon sitiyasyon ki prezante devan li depann de milye kote l leve, edikasyon l resevwa, nan ki fòmasyon sosyal li enskri tèt li, elatriye., e pwopoze kèk bon jan zouti pou kwape mezentèpretasyon sa yo. 

Apre mwen te fin bay opinyon m sou zafè « Asèlman seksyèl » dènyèman nan videyo « An kachèt » Roody Roodboy la, nan lide pou eseye demontre responsabilite nou menm kòm fanm nan tout aksyon nap komèt, m te rive konstate ak anpil atansyon divès kalite reyaksyon ki te genyen sou sijè a e sa pouse m pote refleksyon m pi lwen.

Apre m te fin pran tan m, dekòtike videyo a, m te rive konkli tou de moun yo koupab, tou de responsab zak yo e m te menm rive chèche kontèks pou mete nosyon « NON » an ki te fè gwo eko nan videyo a. Mwen poze tèt mwen anpil kesyon sou li apre. An n gade ansanm sa ki lakoz tout entèwogasyon sa yo ap twote nan lespri m e ki fè m santi fòk gen klarifikasyon ki pote.

 

Entèraksyon kèk sitwayèn ak sitwayen sou deba ki te lanse a

Reyaksyon 1

« Medam yo konnen trè byen tout NON pa vle di NON! »

Ekleraj

Gen anpil "NON" depi nan kòmansman ki tou "NON"

Se sa k fè m te riske anplwaye tèm "kontèks" la lè m t ap agimante a. Si n pran ka yon anplwaye pa egzanp, yon patwon anvi sedwi depi lè l kòmanse, li di l "NON!" Lè sa, li pa dwe menm pèsiste paske non sèlman li bay aparans yon moun kap itilize otorite l, pòs li a pou l jwenn favè nan men fi a. Men tou si fi a te vle, li pa tap di "NON" kategorikman. Antouka, pa bonè konsa! Gen taktik li tap deplwaye pou montre akò l.

Fi renmen kite endis ki montre gason an sou bon wout la. Yo toujou chèche yon fason pou montre moun yo vle a enterè yo vizazi de li menm lè premye repons yo ta yon NON. Ou konnen depi w pèsiste, lap debouche tou dwat sou “Asèlman seksyèl”. Dayè, nou tout konnen anpil ka kote moun yo di non sa yo konn danjere paske yo konn menase anplwaye pou fè yo pèdi travay yo oubyen pèsekite yo lè yo pa bay yo sa y ap chèche a.

Reyaksyon 2

« Pami de moun ki te kòmanse frekante, pa ka gen Asèlman »

Ekleraj

M konsidere fanm kòm yon gwo fòs ki ka asime e kanpe dèyè tout sa l fè e ki reflechi avan l bay yon desizyon final. Sitou pou sa ki gen pou wè ak entimite yo. Prensip la klè : Depi yon moun di NON epi genyen ensistans ki tabli kò l, gen asèlman menm si yo te konn frekante avan. Ou konn wè faktè ensistans ki konn prezante l lontan pi egzajere ke yon lòt men tout kou konpòtman sa yo pa bon.

Lèfini tou, de moun ki abitye frekante ta sipoze konnen siyal alam nan lè pou yo pa ensiste.

Anplis menmsi ta gen kèk faktè deklannchè tankou chòk sikolojik, kòlè ak jalouzi, yon non rete yon NON. Sa pa vle di sa pa sipoze bay yon espas restren ou limite pou eseye reganye moun nan. Se la diferans lan ka jwe ant de moun ki konn abitye frekante ak de moun kip a konnen youn lòt.

Reyaksyon 3

« Si w te konnen w pat vle, ou pa tap rantre nan chanm mwen. Depi w la, ou konn sa w te vin chèche e m ap ba w li. Pa gen "NON" k ap kenbe la »

Ekleraj

Nan ka sa, nou kite kad asèlman seksyèl pou rantre nan vyòl. Ou te mèt kòmanse karese e tou de moun sou sa, si pou yon rezon ou yon lòt moun nan di " NON" oubyen l jis pa vle ankò, san rezon prensipal, li di w "NON", se kite sa lamenm.

Dayè si yon WI ponktyèl, yon WI ki gen rapò ak fè bagay, ta dwe fè w reflechi avan paske l charye plizyè kondisyon : laj, konsantman ak lòt faktè moral. Yon NON dwe mete fen nan deba a.

Reyaksyon 4

« Depi manmzèl mouye, rizèz l ap fè, li vle byen. Map sèvi l jan l mande a. Dayè menm kò l mande sa ».

Ekleraj

Gen anpil deba k ap fèt sou repons kò nou pandan pa gen konsantman vre. Èske fason kò nou reyaji se sinonim konsantman? Yon fi ki mouye pa vle di li bay konsantman l menm jan tou yon gason ki bande pa vle di li dakò kouche ak yon fi.

Pa gen pran an kont “kontèks“ lan la. Kòmkwa depi l te kòmanse fò l fini. Sa ka rive l pa gen dezi a ankò. Sa menm rive pi lwen :  Penetrasyon an mèt komanse, depi l di w NON, se kite sa. Retrè sa ka yon chòk pou ou men lè sa, olye pou w fache, li tap pi bon pou nou pran tan kominike, eseye apeze e kalme youn lòt.

Si se pa sa, nou riske rantre nan kad vyòl ankò.

Pi souvan, vrè faktè ki pote konfizyon total sa yo pa jis enstale yo nan vi kotidyèn nou. E pou n jwenn bout yo, fò n fouye nan orijin yo ki konn tanmen nan detay nou pa menm priyorize. An n kòmanse ak ledikasyon.

Enpak ledikasyon nan pèsepsyon "NON"

Nap raple gen diferan tip edikasyon.

Sa nou rele edikasyon familyal la ki kòmanse ak paran w depi lè w ti katkat. Aprè edikasyon sa, nou jwenn enstwiksyon yo ba w sou ban lekòl la.

Konnya ann al nan mitan reyalite a e wè poukisa "NON" yon fi konn pote konfizyon oubyen  sa ki lakoz  pèsepsyon gason konn genyen de li kò m kwa se ta va jis yon kapris.

Tout lè nap grandi, nou konn tande kèk anekdòt granmoun yo konn ap rakonte lè w pase pre bouch yo. Anpil nan yo fè konnen, menm si w vle ou dezire yon gason ak tout fòs ou, lè l premye apwoche w, fò w montre l ou pa sou li.

Lè apre anpil tan, ou  resi nan yon relasyon avè l, fò w fè l tann nan tout bagay e menm lè w vle di wi, fò w vale l pou w di "NON".

Lè w ta va pral resi poze ak seksyèl la avè l ankò, fò w fè anpil retisans nan kòmansman (Plizyè NON) pou l ka wè w kòm yon "Bon timoun" ki pa cho, ki pa anlè sou gason. Lè sa, ou vann yon bòn imaj de ou menm.

Pa bliye nan sosyete nou an, pi souvan, paran yo plizoumwen alèz pou yo pale mesye yo de seksyalite yo.

Sa ki diferan pou jèn fi yo.  Yo jis preche yo abstinans (youn nan faktè ki provoke tout ka MST-Maladi Seksyèlman Transmisib sa yo ak grosès envolontè e/ou prekòs) nan popilasyon ayisyèn nan malgre efò kò medikal la ap fè chak jou pou ede kwape fleyo sa yo.

E se menm paran sa yo ki aprann jèn fiy yo di "NON" apre pou yo di "WI" ki chaje yo de enfòme ti mesye yo kòm kwa menm si yo wè fiy a ap plede di "NON", se jis yon faz pasajè e yo gen kòm devwa gason yo pou yo ensiste.

Se yonn nan rezon ki konn lakoz "NON yon fi konn pa definitif" paske li anplwaye l nan diferan kontèks kote chak gen yon siyifikasyon diferan. (Youn nan demonstrasyon anplis lòt faktè ki enonse ki montre kibò m te jwenn lib abit pou m deklare nan dènye atik mwen an ki se: "Rete di yon NON se yon NON pa fin trò kenbe paske non yon moun di nan yon kontèks konn diferan de yon lòt kontèks."

Limyè fèt sou sa, nou ka pousib.

Kidonk, nou wè pwoblèm nan pi plis pase sa l parèt la e nap bezwen remonte  lwen pou n fikse lide sa yo.

Edikasyon, vizit tèren, tab won, elatrye.

Aprann asime e kanpe dèyè yon non

Fòs karaktè yon moun se yonn nan faktè  ki defini w e ki konn dikte enpak reyaksyon w genyen vizavi tèl oubyen tèl lòt moun. Nou ka remake gen fi depi premye fwa yo di “NON” an, gason an tèlman gentan twò konprann e byen konprann, li fè bak san poze kesyon.

Swa paske l konnen fi ki anfas li a pa di anyen ak lejète swa paske l konnen si l ensiste, moun sa ka tèlman an kòlè, li ka menm rive pèdi l. Alòs nou menm fanm, li t ap miyò si chak tan n fin di yon “NON” nou asime l kèlkeswa mwayen ou taktik yon moun ta itilize pou fè n chanje lide. Epi n byen aprann idantifye manipilatè ak pwofitè!

Sa ka pa posib pou reyalize yon sèl kou men n ka travay sou fòme karaktè n dekwa lè n pale, enpak nou vle fè a pou nou rive fè l otomatikman.

Responsabilite paran

Gen anpil move abitid ki gentan enstale men sa pa enposib pou yo chanje.

Depi nan grandi ti gason an, fò w tou aprann li depi moun anfas li a di NON, pa pèsiste.

Kit se NON avèk ezitasyon, kit se NON ak fèmte.

Konsa lap evite problèm nan kelkeswa rejyon l ta ka sitiye l paske plis jou ap pase plis lwa sou asèlman yo ap pi estrik.

Epi aprann tifi nou yo kòman pou yo fè tande e rèspekte NON yo.

Responsabilite pa gason

Anpil gason genyen yon bon ledikasyon depi nan baz yo men anpil nan yo jiskaprezan ap viv nan lonbraj tan lontan. Se pa paske anpil nan nou grandi ak yon konsèp depi gason an pale, sa l di a se fini pou n pa ka desele lè fi an vle yon bagay tout bon ak lè l pase a laksyon lè w fin fòse l oubyen tromatize lespri l.

Epa tout moun ki dirèk e fèm nan paròl lap di ak aksyon lap poze. Olye pou w pran yon moun ki fèb nan karaktè kòm po patat, ede l ranfòse estim li pito, lè sa wap yon vrè jènjan e fi sa ap gen yon konsiderasyon enòm pou ou an retou. Lè moun sa di w NON, jis tande NON an epi abandone. Lè sa, kwè m, wap parèt gran nan je l. Se mòd edikasyon ak deba sa yo kap fè konsèp la vilgarize.

Aksyon ki ka e dwe poze

Nou menm ki gen plis aksè a medya e rezo sosyal yo, nou ka kòmanse poze kèk pyon pou vrè mesaj nou vle fè pase a pase. Pa panse videyo ak dokimantè sou estim pèsonèl pap ede, edikasyon fòmasyon vire tounen nan mòn ak vil yo, entegrasyon plis fanm nan tout kouch sosyal yo, nan redaksyon lwa yo pap abouti a anyen. Pa panse tou chita pale ak jèn tifi nou yo, aprann yo afimasyon tèt yo, konesans sou sa yo bon jan vle ak divès fason pou yo eksprime akò ou dezakò yo ak fèmte pap pote diplis! Sosyete a fòme ak nou tout, kèlkeswa nivo, koulè, klas e se sila ki pi eklere yo ki gen pou devwa pataje limyè a, pwopaje l jouk li rive kote l dwe rive a.

Si n vle kouran legalite a tabli nan tout enstans yo, fòk nou ta remonte kote ki pi lwen yo an pasan prensipalman pa pyonye nou yo ki kontinye ap grandi mesye dam nou yo menm jan sa te konn fèt nan tan lontan.

“NON dwe rete NON”

Apre anpil refleksyon, echanj ak entèraksyon ki fèt sou nosyon an, nou konkli tèm “NON” an dwe detache l de tout kontèks pou l pa fè plis mal ke byen.

Nou pa vle  mo “kontèks” la kite okenn pòt ouvè pou jistifye aksyon yon endividi ap mennen e ki ta va gen rapò ak aksèlman oubyen pou minimize yon konpòtman ki ta ka parèt grav. Nou sible kèk koz yo ki fè pwoblèm sa yo toujou kontinye poze e nou idantifye kèk nan orijin yo.

Se pa awogans ki pral fè yon gason pran konsyans de eta l, ni repwòch ak blam ki pral fè yon fi rann li kont de pwen fèb li men pito bon jan dyalòg ak kominikasyon. Konsa, ansanm ansanm, nou tout ap kontribye pou fonksyònman yon sosyete tou nèf kote respè yonn lòt ap renye e desizyon tout fanm a gen yon pwa e yon enpak plis ke solid.

Daniella Angelo

Recevez gratuitement les dernières nouvelles d'Haïti et d'ailleurs directement sur votre téléphone en téléchargeant l'App de Loop News :